Koło białostockie Bractwa św. św. Cyryla i Metodego nawiązało współpracę z Fundacją Teatr Czrevo. W ramach wspólnych działań podjęto akcję informacyjną związaną z zorganizowanym Festiwalem ODE przygotowanym przez tę Fundację. W szczególności promowaliśmy spektakl teatralny p.t. „Popieł i Pamiać. 1946”, który odbył się w dniach 29 i 30 września 2016 roku w Teatrze Dramatycznym w Białymstoku.
Przedstawienie wieczorne (29.09.) wypełniło w całości salę dolną Teatru. W skupieniu i ciszy wysłuchano przedstawionych tragicznych wydarzeń związanych z pacyfikacją prawosławnych wsi w powiecie Bielsk Podlaski, w okresie 29 stycznia – 2 lutego 1946 roku. Zamordowano w tych dniach 79 osób, w tym kobiety (również w ciąży) oraz dzieci, a czynu tego dokonał zbrojny oddział Pogotowia Akcji Specjalnej Narodowego Zjednoczenia Wojskowego dowodzony przez kpt. Romualda Rajsa „Burego”. Podstawową „winą” zamordowanych było wyznawanie przez nich wiary prawosławnej (rzymsko-katolików – odpuszczano).
Aktorzy Joanna Troc i Tomasz Taranta przytoczyli fragmenty dokumentów ze śledztwa prowadzonego przez Instytut Pamięci Narodowej S 28/02/Z oraz wspomnienia osób świadków tego straszliwego nieludzkiego czynu. Nagrodzono ich rzęsistymi oklaskami, przy wielokrotnym wezwaniu na scenę.
Bezpośrednio po spektaklu odbył się panel dyskusyjny prowadzony przez dziennikarza Mikołaja Wawrzeniuka, a udział w nim wzięli także Anna Moroz (autorka książki „Między pamięcią a historią”), Sławomir Iwaniuk (historyk) oraz Piotr Łapiński reprezentujący IPN. Dyskusja z udziałem publiczności była niezwykle emocjonalna (czemu nie należy się dziwić), gdyż dotykała rodzin wielu przybyłych bądź nawet uczestniczących w ówczesnych dyskryminacyjnych zdarzeniach. Pozytywnym w niej był udział przedstawiciela IPN lecz niestety tu zebrani posiedli odczucie o niezbyt obiektywnym podejściu tej Instytucji do tak tragicznego dla prawosławnych okresu po II wojnie światowej. Mieliśmy np. „wrzutkę” jej przedstawiciela o jakoby wywołanej strzelaninie we wsi Zanie, czy też o współpracy ludności prawosławnej z okupantem hitlerowskim, czy wcześniej z administracją radziecką. Sugestie te całkowicie nieuprawnione, miały chyba na celu „wybielanie” sprawców mordów na ludności prawosławnej. Instytucja ta również nie zareagowała z urzędu, na nieusprawiedliwioną „rehabilitację” kierujących tymi niegodnymi czynami przez sąd wojskowy w Warszawie.
Nic nie usprawiedliwia dokonywanie mordów i aktów przemocy na niewinnej ludności (w tym kobiet, starców i dzieci) tylko dlatego, że była ona częścią społeczności prawosławnej!
Przewodniczący Zarządu Koła
Aleksy Mularczyk





